معماي نهنگهاي باستاني مكران :

• مي گويند در كره زمين ديگر سرزمين ناشناخته و كشف ناشده اي باقي نمانده است . مي گويند عصر كاشفان بزرگ سپري شده است. اما در ايران بزرگ و عزيز ما سرزميني كه به تنهايي يك قاره است ـ هنوز هم معماهاي بي پاسخ و مناطق «كشف ناشده» بسيارند. كاش دوران كاهلي ما سپري شده باشد! يكي از اين معماها ، ماجراي نهنگهاي مكران است. راستي نام مُكران ـ مَكران را شنيده‌ايد؟

• هرگز به اين گوشه از ايران سفر كرده ايد ؛ مكران ناحيه ساحلي جنوب شرقي ايران است كه در طول خليج عمان آرميده و منتظر مسافران هوشمند و كنجكاو است . يونانيان باستان اين ناحيه را به نام «گدروسيا» مي شناختند و ساكنان آن را «ايختيوفاگي» يعني افسانه‌هاي كهن ايران، كيخسرو اين ناحيه را از افراسياب توراني گرفت . اما داستان نهنگهاي مكران افسانه نيست، بلكه ماجرايي دلكش است براي همه روحهاي زنده و شاداب و چالاك كه هنوز از ماجراهاي بكر و تازه خوششان مي آيد. اين ماجرا در سال 1370 آغاز شد . در آن سال سازمان زمين شناسي ايران، به ياري چند فرانسوي كه در پژوهش هاي زمين شناختي و معدني ايران كار مي كردند، عكس هايي را به موزه ملي تاريخ طبيعي پاريس فرستاد. اين عكسها اسكلت عظيم يك پستاندار دريايي را نشان مي داد كه در مكران پيدا شده بود. هشت سال بعد يك عكاس ايراني به نام كاظم بايرام بخش به مكران رفت و با عكس هاي جالبتري بازگشت . او اين عكس ها را در اختيار مجله اوركا (نشريه علمي فرانسه) قرار داد و اين نشريه نيز عكس ها را براي تفسير و اظهار نظر علمي در اختيار سه دانشمند زمين شناسي و رسوب شناس و ديرين شناس گذاشت كه هر سه از پژوهشگران موزه ملي تاريخ طبيعي پاريس اند. طبق اطلاعات اين زمين شناسان و ديرين شناسان سن اين نهنگ‌ها به 10 ميليون سال رسيده و اسكلت آنها به طول 8 تا 12 متر مي رسد.

 ابوسعيد احمد بن محمد بن عبدالجليل سجزي :

• ابوسعيد سجزي ، رياضي دان و منجم ايراني قرن چهارم هجري در حدود سال 33 هجري در سيستان به دنيا آمد . ابوريحان بيروني كه معاصر با ابوسعيد سجزي بوده است. تخصص ويژه وي در علم هندسه بوده و تحقيقاتي در مورد مقاطع مخروطي و مسائل ديگر رياضي داشته است. وي مسئله تئليث زاويه را با روش هندسه ثابت و به وسيله يك دايره و يك هذلولي متساوي القطرين حل كرد. در بين رياضيدانان و منجمان دوره اسلامي ابوسعيد سجزي نخستين كسي است كه به نظريه حركت وضعي زمين عقيده داشت و اين نظريه را عملاً بكار بست.

از اين فرهيخته در حدود 51 كتاب و رساله شناخته شده كه در حدود 35 جلد آن مربوط به مطالب رياضي و 16 جلد آن در موضوع علم و نجوم است.

داز (نخل وحشي)

• درختچه اي بنام داز (DAZ) در سراوان ، ايرانشهر ، نيكشهر و جنگلهاي انبوه به خصوص در بستر رودخانه ها وجود دارد كه باعث گرديده است صنعت حصير بافي رونق خوبي پيدا كرده و باعث گردد تعدادي از اين راه امرار معاش نمايند.

• داز يكي از چهار هزار نوع نخل جهان است كه براي تزئين انواع دكوراسيون بكار مي رود. در مكران ايران داز چندين نوع است كه مردم بومي از برگ آن ، استحكام و نوع آن را تشخيص مي دهند. ميوه درخت داز در شهريور ماه مي رسد كه به آن كونل (konal) مي گويند و داراي مزه اي شيرين بوده و مانند خرما لو قدري گس مي باشد . از برگ اين درخت وسايل و ابزار حصيري مختلفي در 98 قلم تهيه و مورد استفاده قرار مي دهند از جمله پربند Parbond كه ريسماني كلفت و محكم براي بالا رفتن از درختان خرما است. چيلك يا هژبُر Cillek or Hozbor كه به عنوان ريسمان از آن استفاده مي كنند. كتل Katel ظرفي است براي جاسازي خرما با فشار و براي جلوگيري از كرم زدگي . نمازي Nemazi كه جانمازي حصيري است و…

اختراع دستگاه هشدار دهنده زلزله توسط يك سراواني :

• دستگاه هشدار دهنده زلزله، به فهرست اختراعات نام آوران كشورمان اضافه شد . اين دستگاه كه توسط جنگي فاضل زهي لجي در سراوان ابداع شده است ، بنابر توصيف موسسه ژئوفيزيك در اين اختراع از قانون سقوط اجسام در حالت تعادل ناپايدار استفاه مي شود و وزنه اي كه در حالت تعادل ناپايدار قرار گرفته براثر جابجايي بخاطر لرزش سقوط كرده و موجب به كار انداختن كليد مي شود . براساس گزارش اين موسسه اين كليد به طور همزمان مي تواند فرمان هايي را نظير به كار انداختن آژير ، روشن كردن چراغهاي اضطراري ، بازشدن درها به طور خودكار با نظر استفاده كننده به كار اندازد. به گفته جنگي فاضل زهي طراح دستگاه ، حساسيت دستگاه نسبت به مقادير لرزش در مقياس ريشتر قابل تنظيم است و دستگاه قابليت آن را دارد كه براي جلوگيري از خطرات احتمالي آب ، برق و گاز را قطع كند.