هنر سفالگري در بلوچستان همراه با نام كلپورگان است . هنري كه زنان و مردان سخت كوش اين خطه از بلوچستان را به خود مشغول كرده است. مردمي كه بخش عظيمي از فرصت هاي زندگي روزمره خود را به اين هنر اختصاص داده اند . هنري كه با گوشت و خون اين هنرمندان آميخته و با عشق اين كار را انجام مي دهند . خانه هاي گلي ، نخلستان هاي كوچك و كوچه هاي خاك آلود كلپورگان هنوز هم چون صدها سال پيش بكر و دست نخورده اند  2890 نفر اهالي اين روستا هنوز چون نياكان خويش روزگار مي گذرانند . روستاي كلپورگان كه كانون هنرمندان سفالكار بلوچستاني است در 25 كيلومتري شهر مرزي سراوان واقع است و به دليل داشتن معدن ويژه گل رس كه در اصطلاح محلي به آن ((گل هاجگ )) مي گويند ، شهرت بسزايي دارد . خالقان سفال كلپورگان در تاريخ ، هميشه تا به امروز ، زنان بوده اند ، و امروز نيز سفالگران كلپورگان زنان و دختراني هستند كه بر اساس الگوهاي قديمي و باستاني و روشي موسوم به ((روش لوله‌اي )) به خلق ساخته هايي منحصر به فرد مي پردازند آنها گل هاجگ را براي تهيه و توليد انواع ظروف  واشكال سفالي به روش دستي و سنتي بكار ميبرند آثار اين هنرمندان بلوچ همه جا زبانزد خاص  وعام است  ودر مقام استان هاي كشور و همچنين كشورهاي خارجي جايگاه ويژه اي دارد . هنرمندان سفالكار با استفاده از اين گل اشياء مختلف از جمله كوزه ، خمير دان ، كاسه ماست ، ظروف مخصوص نان ، عود دود كن ، قلك ، سيني ، آفتابه ، گلدان ، زير سيگاري ، پارچ ، قندان ، قوري ، ليوان ، قليان ، ديگ و چراغهاي روغني كه با نقوش بسيار زيبايي كه بر روي آن نقاشي شده است عرضه مي كنند ظروف سفالي يافت شده در كلپورگان از قدمتي بين 3500 تا 6000 سال قبل از ميلاد مسيح برخوردارند و يافته هاي يافت شده در جاهاي مختلف استان از جمله شكسته هاي سفال مزين به نقوش مختلف در شهر سوخته نيز گوياي بقاياي آثار گذشته هنرمندان سفالكار اين منطقه است .

 اما هنرمندان پير كلپورگان با دستاني تكيده و هنرمندانه هنر قديمي و سنتي سفالگري را حفظ كرده اند . هنرمندان كلپورگاني گل هاجك را از كوهي به نام ((شكوتك )) تهيه مي كنند آن را با سنگ مخصوصي كه مدور است مي‌كوبند تا خرد و نرم شود . پس ازالك كردن خاك راهمراه با آب در حوضچه اي مي ريزند و به شيوه هاي كاملا سنتي آن را تصفيه مي كنند آب گل آلود يك تا دو روز در حوضچه مي ماند و پس از آن آب را تخليه مي كنند و گل ته نشين شده را برمي دارند  وپس از ورز دادن براي ساخت سفال آماده مي گردد گل ورز داده شده رادرون بشقاب مانندي از جنس سفال كه كف آن چند تكه پارچه قرار داده اند، مي گذارند و بعد بادست آ نرا به شكل ظرف مورد نظر در مي آورند نكته جالب هنگام ساخت ظروف اين است كه زنان باانگشت سبابه پا ، ظروف زيرين را مي چرخانند و با تكه چوب پهن خيسي بر ديواره خارجي  وداخلي ظروف مي كشند تا صاف شود به اين ترتيب ظرف ساخته مي شود و با قرار دادن در آفتاب آنرا خشك مي كنند و سپس آنها را در كوره مي پزند . براي تزئين سطح سفال ها از درهم آميزي آب ، تيتوك (نوعي اكسيد آهن)  وسنگي كه از كوه بيرك مي آورند ، استفاده مي كنند سپس سفالگر با كمك تكه نازك از چوب خرماي وحشي به نام ((داز)) كه به اندازه چوب كبريت است طرح را روي سفال نقش ميزند رنگ اين نقوش قبل از پختن قهوه اي مايل به قرمز است  ودر اثر حرارت به رنگ سياه تبديل مي شود تمام تزئينات سفالينه ها تجريدي و ذهني است كه نسل به نسل به يادگار مانده و تا به حال هيچ تغييري در آن داده نشده  وبيشتر نقوش حيوانات است اما اين نقش مايه ها صورت هندسي دارد كه از ويژگي هاي خاص سفال كلپورگان است و به جاذبه اين هنر افزوده است.

 بسياري از سفالينه هاي ساخته شده در كلپورگان داراي سرپوش هستند  ودسته هاي ظروف سفالين خواه به صورت حلقه هاي كوچك به روي سرپوش  ويا دستگيره هاي محكم بر بدنه كوزه هاي آبخوري از لحاظ حتي بسيار ماهرانه ترازدسته هاي ظروف لعابي متعلق به قرون ميانه اسلام هستند و از اين رو آنها رافقط مي توان با سفالينه هاي ايراني روزگاران پيش از تاريخ مقايسه كرد سفالگري در كلپورگان ويژگي هايي منحصر به فرد دارد كه عبارتند از اينكه : اولا تنها زنان به اين كار اشتغال دارند دوماً فقط با دست كار مي كنند  سوماً درسفال اين منطقه لعاب بكار نمي رود چهارما در تزئينات سفال اين منطقه اثري از گلها و آدمي وجود ندارد و كاملا هندسي است … همان اندازه كه ديگر هنرمندان ما در رشته هاي مختلف هنري حمايت مي شوند شايسته است كه هنرمندان گوشه نشين و افتاده سفالكار كلپورگان كه با مشكلات فراوان در اشاعه اين هنر سنتي و حفظ آن براي آينده نياز به امكاناتي حتي در اندازه حداقل دارند حمايت شوند تابتوانيم اين هنر را همچون گذشتگان كه به ما رسيده ، ما نيز به آيندگان بسپاريم تا به فراموشي سپرده نشود جايگاه سفال كلپورگان در خارج از كشور به دليل سنتي بودن آن است و اين كه سفال كلپورگان حرف تمدن تاريخ و ارزشها را مي زند داراي اهميت ويژه اي است  وبايد شرايط حفظ اين هنر اصيل براي نسل جديد نيز فراهم شود تا اين هنر همچنان پايدار بماند.

1- نگاهي به مطالب سفالگري در كلپورگان ، كاظم سادات اشكوري و حميد رضا نوروزي طلب ، ماهانه هنر و مردم

2- سيري در صنايع دستي ايران ، جي كلاك ، انتشارات بانك ملي ايران 1356

3- پژوهش در سفال كلپورگان ، فاطمه عظيم پور ، كارشناس ميراث فرهنگي