ايمني و بهداشت كار

تجارب چهل سال عملكرد خطوط 735 كيلوولت در هيدروكبك كانادا

برگردان: مهندس محسن پوررفيع عرباني، مهندس سعيد كمالينيا

افزايش ولتاژ خطوط از سال 1960 در دنيا مطرح بوده است اما كشور كانادا بعلت وسعت زياد و نياز به انتقال توان بيشتر اولين كشوري بود كه خط 735 كيلوولت بطول حدود 1000 كيلومتر را در منطقه كبك به بهرهبرداري رساند. بعدها اين كشور ولتاژ 765 كيلوولت و 450± كيلوولت جريان مستقيم را نيز راهاندازي كرد.
از آنجا كه هماكنون در ايران مقدمات افزايش ولتاژ مطرح است شايسته است در اين مورد تعميق بيشتري كرده و از آخرين فنآوري دنيا استفاده شود.

شرح مطالب:
سال 2005 مصادف است با چهلمين سال احداث خط انتقال 735 كيلوولت در كانادا يعني در نوامبر سال 1965، كه بزرگترين خط انتقال جريان متناوب در كشور كانادا براي اولين بار در دنيا داير و مورد استفاده قرار گرفت اين خط از نيروگاه آبي بر روي رودخانه مانيكوگان در شمال شرقي كبك شروع و به مركز اصلي بار در جنوب كانادا منتهي شد.
تصميمگيري براي احداث خط در حالي كه سازندگان تجهيزات ولتاژ خيلي بالا به روشني مشخص نبودند امر دشواري بود كه در سال 1960 گرفته شد.
گرچه تا آن زمان طراحي چنين ولتاژي نيز تجربه نشده بود اما هيدروكبك نياز به انتقال توان بيشتر در فواصل طولاني داشت كه اين خود توجيهي براي افزايش ولتاژ خطوط به 735 كيلوولت بشمار ميآمد زيرا نيروگاههاي برق آبي مستقر در محدوده شمال شرق از توليد توان زيادي برخوردار بودند.
عليرغم اينكه هيدروكبك اولين جرقه اين كار را زد ليكن تحول ايجاد ولتاژبالا در دنيا مطرح بوده است. هماكنون 25000 مگاوات با ولتاژ 735 كيلوولت در كانادا انتقال مييابد كه حدود 80 درصد آن در فواصل حدود 1000 كيلومتر است. اين رشد در طول چهار دهه اخير، عملكرد خطوط 735 كيلوولت را بهتر نشان داد.

ولتاژ 735 كيلوولت اقتصاديترين طرح براي هيدروكبك
در كانادا ولتاژ 500 كيلوولت به عنوان منطقيترين و ايمنترين پله بعدي براي افزايش ولتاژ بشمار ميرفت زيرا ولتاژ قبلي 315 كيلوولت بود. اما ارزيابي نشان داد كه با افزايش آن به 500 كيلوولت مشكل انتقال حل نميشود و بخصوص عدم بهرهبرداري سنكرون از ژنراتورها و تثبيت ولتاژ كه مساله مهمي است ميتواند موجب كاهش پايداري ولتاژ و متعاقب آن وارد آمدن لطمه به تجهيزات و تاسيسات شود. ايجاد شبكه 735 كيلوولت نقطه سر به سر و اقتصادي براي شبكه هيدروكبك و اتصال آن به نيروگاه آبشار چرچيل كه در 600 كيلومتري شمال مانيكوگان واقع بوده و به منظور نشان دادن توجيه پروژه برنامهريزي جهت ارتباط نيروگاهها نيز بعمل آمد. از اهداف برنامهريزي جامع كه در سال 1974-1973 تصويب شد اطمينان از عملكرد شبكه بر اساس استانداردها است در آن زمان 16000 مگاوات در طرح توسعه منظور شده بود كه طرفين رودخانه يعني 750 كيلومتر در شمال غرب و 250 كيلومتر در شمال قرار داشت.
در طراحي شبكه ولتاژ بالا آلترناتيوهاي ديگر از جمله سيستم HVDC يا 1100 كيلوولت مطرح شد ولي طرح اقتصاديتر ولتاژ 735 كيلوولت بود زيرا ولتاژهاي ديگر حدود 30 الي 35 درصد هزينه بيشتري نسبت به 735 كيلوولت در بر داشتند و به لحاظ اقتصادي مقرون به صرفه نبودند.
بعلاوه جبرانكنندههاي سيستم و تكنيك ساخت و بهرهبرداري آنان كه بايد موجب پايداري سيستم موجود از نيروگاه مانكوگان ميشد بسيار به صرفه بود گرچه هزينه كندانسورهاي سنكرون كه در طول شبكه از محل نيروگاه تا مصرف بار نصب ميشد 20 درصد هزينه را بالا ميبرد معهذا باز هم سيستم 735 كيلوولت به عنوان يك گزينه برتر و اقتصادي انتخاب شد.
البته كاربرد خازنهاي سري بجاي كندانسورهاي سنكرون كه تقريباً شرايط يكساني از لحاظ فني با هم دارند نيز ميتوانست از لحاظ اقتصادي فوايد مشابهي در بر داشته باشد. در هر حال اين انتخاب مهم و حساس بود زيرا انتقال مقدار عظيم توان MW16000 (كه سطح ولتاژ بالاي KV1100 براي آن مناسب به نظر ميرسد) در فاصله بيش از KV1000 (كه انتقال بصورت HVDC براي آن مناسب به نظر ميرسد) با سطح ولتاژ kv765 بايد از هر لحاظ توجيه داشته باشد.

پايداري سيستم
توسعه شبكه هيدروكبك با ولتاژ 735 كيلوولت فرصتي بود تا از احداث خطوط با ولتاژ كم و تعداد زياد پرهيز كرده و به نحوي اين شبكه را به پايداري مطلوب رساند كه در اين راستا ازدانش و تكنيك روز كه در زير شرح داده ميشود استفاده شده است.

بهبود پايداري اوليه سيستم:
به منظور حفظ پايداري اوليه كاهش زمان رفع خطا و اقدام سريع جهت اتصال مجدد، تحريك سيستم ژنراتورها افزودن پايدارسازهاي سيستم قدرت در برنامهها منظور شد.

توسعه جبرانهاي ديناميكي موازي (شنت)
كنترل سريع ولتاژ در طول شبكه بعد از هر خاموشي، يا قطعي از اقدامات موثر در پايداري شبكه است به همين منظور جهت پايداري ولتاژ در خط 735 كيلوولت تجهيزات جبرانكننده شامل 9 عدد كندانسورهاي سنكرون هر كدام به ظرفيت 250 مگاولت آمپر انتخاب شد. بعدها بعلت مناسبتر بودن جبرانكننده استاتيك (SVC) به جاي كندانسورهاي سنكرون 11 عدد SVC با ظرفيت هر يك 300 مگاوار همانطور كه در شكل 2 نشان داده شده در قسمتي از خطوط نصب شد.

جبران كنندههاي سري خطوط 735 كيلوولت
در مجموع 11000 مگاوار خازنهاي سري در 32 قسمت خط نصب شد كه باعث افزايش درجه جبران خط از 16 درصد به 44 درصد بر حسب موقعيت خطوط شد. در شكل 3 اين جبرانكنندهها بصورت مجموعه بانك خازني نشان داده شده است كه تاثير بسزايي در جبران سيستم داشته است.
انتقال توان از طريق خط 735 كيلوولت در حال حاضر 2200 تا 2700 مگاوات است كه بستگي به موقعيت شبكه دارد و باعث افزايش انتقال توان 50 درصد از نيروگاه مانيگوكان با پايداري كامل شده است.

تجهيزات و مشخصات مورد نظر:
تاييد ولتاژ 735 كيلوولت با شائبهها و سوالات زيادي همراه بود زيرا قبلاً تجهيزاتي با اين سطح ولتاژ ساخته نشده بود لذا با سازندگان زيادي مذاكره شد و متخصصان آزمايشگاههاي تحقيقاتي و مصرفكنندهها با متخصصان هيدروكبك تبادل نظر كردند تا آنها را متقاعد كنند كه اين ريسك منطقي است اضافه ولتاژها درچنين سطح ولتاژ پس از تخليه خط فاكتور اساسي در طراحي بخصوص فواصل فازها و فواصل الكتريكي در برجها است از طرفي ولتاژ ايستادگي كليدزني براي طراحي تجهيزات پستها بسيار با اهميت بوده و بايد از ضريب اطمينان حداقل برخوردار باشد.
اضافه ولتاژ ناشي از انرژي دار كردن خطوط يك عامل تعيينكننده در طراحي خطوط از نقطه نظر مشخص كردن پارامترهايي چون فاصله فازها و فاصله ايمن از برج بوده و همچنين حداقل ولتاژ ايستادگي كليدزني تجهيزات پست را مشخص كند ضمن اينكه سطح اضافه ولتاژ ديناميكي ناشي از
load Shedding براي طراحي عايقي داخلي (Internal Insulation) و انتخاب سطح برقگير لحاظ ميشود.
به منظور كاهش ريسك در اين تكنولوژي تصميم گرفته شد تجهيزات پروژه حداقل از دو سازنده مختلف خريداري شود زيرا تجهيزات،بخصوص ترانسفورماتور قدرت در ولتاژهاي بالا داراي نرخ خرابي بسيار بالاتري است. همچنين ولتاژ ضربه كليدزني و ولتاژ ايستادگي فركانس قدرت يك پله بيشتر لحاظ شد كه اين باعث افزايش سطح قابليت اطمينان تجهيزات ميشود. آزمايشگاه فشار قوي هيدروكبك كه مسوول آزمايش تجهيزات بود با كاربرد ويژه از تحقيق و توسعه و مطالعات شبيهسازيها، نقش كليدي را در انتخاب تجهيزات داشته است و در تمام دوران ساخت تجهيزات 735 كيلوولت حضور فعال داشته است.

طراحي خط انتقال:
اولين قدم در طراحي الكتريكي، محاسبه طول زنجيره مقرهها، فواصل فازها و فواصل الكتريكي ابعاد برج و راكتورهاي شنت كه بايد بطور دائمي درشبكه باشند مورد بررسي قرار گرفت اين فرضيات همراه با تركيب روش احتمالي براي محاسبه ريسك ولتاژ جرقه، اولين بخش در انتخاب برجهاي سنتي با المانهاي فلزي و شبكه بوده است. بعدها با توجه به تجارب ميداني با كاربرد مقاومت وصل در كليدها منجر به كاهش قابل توجه اضافه ولتاژ كليدزني شد كه خود باعث كاهش فواصل هوايي در برجها و كاهش هزينه طراحي و ساخت و طراحي برج جديدديگر شد (شكل 4 برج مهاري V و برج چنيته شكل 5) از جمله برجهاي طرح اقتصادي انتخاب شدند اين كار باعث شد تا راكتور شنت بطور دائمي در مدار نباشد و تجهيز خوبي در قبال كنترل ولتاژ بوده است البته بهرهبرداري كليدها با مقاومت وصل تا حدي ضريب اطمينان را كاهش ميدهد.
خوشبختانه نصب برقگيرها در انتهاي جبرانكنندههاي سري اين اجازه را ميدهد تا مقاومت قطع در اضافه ولتاژ كليدزني بدون هيچ مشكلي برداشته شود.
نكته مهم ديگر آرايش هاديها بود باتوجه به مفروضات زير كه در اين آرايش ميزان كرونا و تداخل امواج راديويي نبايداز سطح 315 كيلوولت موجود فراتر رود. يك فاكتور محدودكننده در طراحي محسوب شد علاوه بر اينكه تلفات اهمي بايد بسيار كم باشد تا طرح اقتصادي شود لذا آرايش هاديهاي با قطر 35 ميليمتر بصورت چهار باندل با فواصل باندل 450 ميليمتر انتخاب شد البته آلترناتيوهاي ديگر نيز مورد بررسي قرار گرفت و بعلت مشابهت با آرايش 315 كيلوولت اين گزينه انتخاب شد.
با توجه به تجارب قبل و محاسبات انجام شده بعدها قطر سيم به 30 ميليمتر كاهش پيدا كرد البته اين كار باعث افزايش نويز صوتي زيادي شد كه مجبور به استفاده مجدد از سيم 35 ميليمتر شدند.
بعلاوه ميدان الكتريكي در سطح زمين درچنين ولتاژي بسيار با اهميت است كه بايد در طرح منظور شود. جهت كاهش ميدان الكتريكي و رساندن مقدار آن به حد مجاز فاصله سيمها از زمين 5 متر بيش از مقدار مورد نظر در ولتاژهاي معمول در نظر گرفته شد. مسائل زيستمحيطي در چنين ولتاژي نيز بسيار با اهميت است طراحي پايههايي با آثار كم زيستمحيطي مورد توجه و تاييد قرار گرفت همچنين برجهايي كه در مقابل برق و يخ مقاوم بوده تا مشكلات حادث شده در سال 1998 را نداشته و نيز برجهايي با ابعاد كم كه حريم كمتري داشته باشند در گزينهها مطرح شد. يكي از فاكتورهاي اساسي در طراحي ولتاژ 735 كيلوولت تعيمرات خط گرم است. هيدروكبك از پيشكسوتان طراحي و انجام خط گرم به منظور حفظ پايداري سيستم است كه در شكل 6 نشان داده شده است.

تعيين استانداردهاي بالاتر در طراحي و عملكرد سيستمهاي انتقال
بعد از دو دهه تجربه عملكرد ناموفق كه نهايتاً قطعيهاي بزرگ و زيادي را خصوصاً در دهه 1970 رقم زد، هيدروكبك بر آن شد تا جهت افزايش قابليت اعتماد سيستم انتقال اقدامات سختگيرانهتري رادر نظر بگيرد.
بنابراين معيارهاي طراحي جديد جامعتر و سختگيرانه و شديد بود و اين امر موجب بالا رفتن استانداردهاي عملكردي سيستمهاي قدرت شد.
درنتيجه اين اقدام پيچيدگي و آسيبپذيري شبكههاي انتقال كه شامل خطوط، پستها و تجهيزات متنوع بود افزايش يافت.
در چنين وضعيتي احتمال بروز اختلال بالا بوده و تاثير آن بر كل سيستم شديد و مهم است بنابراين حفظ استانداردها و معيارهاي جديد جهت توسعه و عملكرد شبكه را دشوار ميكند.
لذا بازنگري اساسي در استانداردهاي طراحي و عملكرد آن عمدتاً بر روي تقويت سيستم، افزايش كنترل ولتاژ عملكرد و همچنين بازنگري در اصول طراحي جهت مقابله با شرايط اضطراري متمركز شد.

ادامه طرح جامع مقابله با حوادث
يكي از مهمترين پيامدهاي اين استانداردهاي عملكردي جديد، نياز به توسعه يك طرح جامع مقابله با حوادث غيرمترقبه بود. اين طرح درحقيقت ابداع يك شماي كاملاً هماهنگ با عملكرد اتوماتيك وسريع بوده تا تجهيزات را سوئيچ كرده، توليد را قطع كرده و بارها را از مدار خارج كند. در اين ميان موارد زير در خور توجه است:

1- محور اصلي مقابله:
اين طرح قابليت قطع مقادير بزرگ توليد و خارج كردن بارهاي بزرگ و همچنين قطع از راه دور و راكتورهاي موازي 735 كيلوولت را از مدار دارد.
اين طرح براي جلوگيري از، از دست رفتن كل شبكه بوده و ممكن است منجر به قطع بخشهاي مهم و بزرگي از آن شود. اين كار مستلزم داشتن طرحهاي شناسايي در پستهاي kv735 (15 پست) است.

2- روش چارهنهايي
در اين طرح استفاده از برقگيرهاي پيشمرگ در شبكه kv735 به عنوان عامل بازدارنده در زمان افزايش احتمال از دست رفتن كل شبكه به علت كم شدن (از دست دادن) كريدورهاي انتقال تعريف شده است. چنين فروپاشي بصورت نمونه ناشي از عملكرد نادرست سيستم RPTC بوده كه معمولاً شامل جداسازي شبكه، بيبار كردن يك خط انتقال طويل و بوجود آمدن شرايط اضافه ولتاژ خيلي شديد است. اگر اين جداسازي شبكه واقعاً منجر به بروز اضافه ولتاژ جديد شد، ناكارآمدي برقگيرهاي پيشمرگ به علت اينكه در رده پايينتري از نرمال قراردارند موجب بروز اتصال كوتاه خواهد شد.
بطور كلي اين طرح موجب كنترل و سبك كردن اين شبكه شده و از آسيب رسيدن به تجهيزات جلوگيري كرده و شرايط بازگشت سيستم به حالت اوليه را مهيا ميسازد.

3- طرح انعطافپذير
اين طرح بصورت اتوماتيك راكتورهاي موازي را به مدار وارد يا از آن خارج ميكند. در اين طرح اجزاي سيستم جزييي شامل 22 پست است كه از سيگنالهاي ولتاژ اندازهگيري شده بهره ميگيرد. در حقيقت مازاد ذاتي دو پست مجاور تلفيق ميشود. البته اين به اين مفهوم نيست كه MAIS يك سيستم حفاظتي خاص است.
بنابراين مي توان براي رسيدن به يك استاندارد عملكردي بالا در مقابله با حوادث به اين سيستم اعتماد كرد. احتمال بروز اختلال توسط اين سيستم در زمان كاركرد عادي هنگامي كه اختلاف ولتاژها زياد باشد نيز وجود دارد. همچنين سيستم MAIS توانايي كنترل كليدزني راكتورهاي موازي را تا قدرت
Mvar15000 دارد.

بهره برداري سيستم
تجارب هيدروكبك براي چنين پروژه مهمي جهت بهرهبرداري، برنامهريزي و نظارت از ديدگاه مديريتي بسيار ارزشمند بوده زيرا نگهداري سيستم بصورت پايدار وايجاد امنيت براي كل شبكه مستلزم اداره و درايت خاص است، همچنين امنيت شبكه بستگي به شكل و آرايش و توان انتقالي وكريدور مذكور دارد.
برنامهريزي بهرهبرداري بايد بر اساس استراتژي كنترل ولتاژ و زمانبندي تعميرات تجهيزات 735 كيلوولت از جمله جبرانكنندههاي سري و ديگرتجهيزات استراتژيك انجام شود، كه اين بر اساس ميزان آمادگي تجهيزات و امكان خروجهاي احتمالي شبكه و همچنين آرايشهاي شبكه بر اساس مقدار توان انتقالي مجاز و مشخص شده صورت ميپذيرد.
اگرچه تكامل تدريجي شبكه kv735 باتوسعه پايدار و افزايش پيچيدگيهاي آن مورد توجه قرار گرفت. اما امروزه شرايط بهره برداري با توجه به بكارگيري طرحهاي مكانيزه بسيار سريع، افزايش قابل توجهي داشته است. البته در اين شرايط سيستمهاي كنترل در ژنراتورها، كندانسورهاي سنكرون و SVCها نيز بايد به طور دقيقي تنظيم و هماهنگ شوند. همچنين حجم مطالعات صورت گرفته بر سيستمهاي قدرت نيز افزايش قابل توجهي داشته است.
نظارت بر بهرهبرداري بايد در درجه اول در ارتباط نزديك با مونيتورينگ بهنگام وضعيت تجهيزات، شرايط مطلوب بهره برداري از طرحهاي اصلي مكانيزه و محدوديتهاي مختلف بهرهبرداري ودر مرحله بعدي با در نظر گرفتن سطوح ولتاژها و ميزان خروجي توان راكتيو كندانسورهاي سنكرون و SVCها و همچنين ترانزيت توان از كريدورهاي اصلي انتقال ومراكز مهم توليد صورت گيرد. اين مطلب به عنوان پايه امنيت شبكه مستلزم حفظ حدود ايمني عمليات بهرهبرداري، در محدوده در نظر گرفته شده مطالعات طراحي ودر اختيار بودن اطلاعات موثر آن براي كاربران سيستم از طريق يك مكانيزم جامع اطلاعرساني است.
در حقيقت نظارت بلادرنگ عمليات بهرهبرداري نه تنها به دليل توسعه و تكامل تدريجي شبكه بلكه از نقطه نظر لزوم حفظ شرايط مطلوب بهرهبرداري همراه با اطمينان از امنيت شبكه بسيار پيچيدهتر گشته است، زيرا يك نماي واضح از شرايط موجود در كنار سيستمي كه بتواند پيشبيني درستي از شرايط آينده بدهد هميشه بايد موجودباشد. سيستم مديريت اطلاعات به منظور فراهم آوردن دادههاي كامل، دقيق و قابل دسترس طراحي شده تا بتواند در مواقع مقتضي تصميمات سريع و بهينهاي اتخاذ كند.

موانع و مشكلات موجود
جاي تعجب نيست كه بكارگيري سيستمهاي اوليه و نوظهور KV735 در شبكه گسترده امروز باعث افزايش ميزان مشكلات به طور جديد خواهند گشت.
در دوران توسعه كلان شبكه، هيدروكبك با شماري از مشكلات فني روبرو شد كه بايد به آنها پاسخ ميداد و گاهي نيز نيازمند صرف حجم قابل توجهي از كار و نوآوري و البته هزينه بوده است.
· كنترل كافي و دقيق ولتاژ در شرايط تغييرات شديد سطوح بار خطوط در بسياري از مواقع دغدغه اصلي در طراحي اوليه بوده است. لذا بلافاصله بعد از تحويل اوليه، همه راكتورهاي موازي KV735 موجود با كليدها تجهيز گشتهاند.
· يك طوفان عظيم ژئومگنتيك باعث آسيب ديدن سيستم انتقال شد كه در پي آن تمامي SVCها تريپ دادند و منجر به خاموشي كلي شد كه با اقداماتي طرح حفاظتي SVCها دوباره تنظيم گشت. بعدها، جبرانكنندههاي سري به طرز قابل ملاحظهاي خطر آسيبهاي ناشي از طوفانهاي ژئومغناطيسي را به دليل خاصيت ذاتي در مسدود كردن جريانهاي شبه DC كه ميتواند در شبكه KV735 گردش كنند را كاهش دادند. اين جريانها به عنوان منابع مشكل شناخته شدهاند كه باعث اشباع در ترانسفورماتورها و اختلالات اضافه ولتاژ خواهند شد. البته در بعضي خطوط كه جبرانكنندههاي سري مورد نياز نيست، بانكهاي خازني كوچك براي كاهش بيشتر خطر جاري شدن اين جريانها در سيستم گذاشته ميشود.
· اضافه كردن جبرانكنندههاي سري به مقدار زياد در خطوط KV735 باعث بروز مشكلات جانبي، بخصوص در كليدهاي قدرت نصب شده بر روي خطوط ميشود.
· يك آناليز سيستماتيك و جامع بر روي عملكرد كليدهاي موجود در شرايط اختلالات جديد بايد انجام ميگرفت كه براي اين منظور از يك روش احتمالي نو استفاده شد.
راهحلي كه اتخاذ شد نصب برقگيرهايي در خط KV735 و جايگزيني تعدادي از كليدها و جابجايي بعضي از واحدها به مكانهايي بود كه در بدترين شرايط بهترين عملكرد را داشته باشند.
همچنين استانداردهاي عملكرد كليدهاي قدرت جديد نصب شده در خطوط kv735 داراي جبرانكنندههاي سري بايد مورد بازبيني و تجديدنظر قرار ميگرفت تا براي شرايط كاري جديد نيز معتبر باشد.
· طوفان يخي كه در زمستان سال 1998 رخ داد يك پديده نادر و غير منتظره بود كه پنج روز متوالي به طول انجاميد و در بعضي مناطق شعاع برق انباشته شده روي هادي به 75 ميليمتر ميرسيد. (كه بيشتر از مقدار در نظر گرفته شده در طراحي بوده است).
· به منظور پيشگيري از بروز چنين حوادثي در آينده، برنامه ويژهاي جهت اضافه كردن و تقويت اتفاقات ناشي از اين طوفان بسيار وحشتناك بود كه سيستم انتقال هيدروكبك در اين ميان بيش از همه متضرر گشت و تنها در شبكه kv735 تعداد 150 برج واژگون شد و ميزان خسارت وارد شده به كل سيستم بسيار عظيم بود. خطوط به همراه توسعه و نصب تجهيزات ذوب يخ در بعضي پستها درنظر گرفته شد. اين سيستم ذوب يخ، در شرايط بارشهاي برق و يخ شديد فعال گشته و علاوه بر زدودن يخ از خطوطي كه داراي اهميت استراتژيك در شبكه هستند، از تجمع برق و يخ اضافي بر روي آنها جلوگيري ميكند. اولين مورد از چنين سيستمي در يك پست kv735 نصب خواهد شد.

نتيجه گيري
با توجه به تجربه چهل ساله هيدروكبك و بهرهبرداري از خطوط انتقال kv735 در كشورهاي شوروي سابق، آمريكا، برزيل، ونزوئلا، آفريقاي جنوبي، كره جنوبي و مناطق شرقي اروپا، اكنون ميتوان به عنوان يك فناوري كامل به اين سيستم نگريست.
به دلايل منطقي ياد شده هيدروكبك تصميم به استفاده از خطوط kv735 با اضافه كردن جبرانكنندههاي سري به منظور به حداقل رساندن تعداد خطوط جديد دارد. تجربه هيدروكبك بيانگر ظرفيت آن براي يافتن راهحلي بهينه جهت انتقال مقادير عظيم توان در فواصل طولاني و توسعه شبكه بزرگ قدرت در طول زمانهاي طولاني است. موارد مختلفي كه به منظور بهبود پايداري سيستم مورد استفاده قرار گرفتند گوياي اين مطلب بوده است كه اين تكنيكها قادرند به طور موثري جهت افزايش ظرفيت انتقال نيز مورد استفاده قرار گيرند. هزينههاي بسيار زياد و سرمايهگذاري عظيم هميشه اصليترين نگراني براي نوآوري و دستيابي به فناوري جديد بوده است در هر حال شبكه kv735 هيدروكبك بعنوان يكي از 10 پديده برتر مهندسي قرن گذشته در كشور كانادا و مهمترين نوآوري قرن بيستم در ايالت كبك بوده است.
منبع : ماهنامه صنعت برق تير 1385 شماره 120